Perşembe, 20 Kasım 2014 (11 yıl 8 ay önce)
Yeraltından doğru umudu patlatmak için - “İnci Dişli Kardeşim”
Deniz Gümüşel, deniz.gumusel@gmail.com
Dün çok etkileyici bir maden/madenci belgeseli izledim. “İnci Dişli Kardeşim” adlı filmde yönetmen Gül Büyükbeşe, geçtiğimiz yıl Zonguldak Kozlu'da yaşanan ve sekiz emekçinin canına mal olan yakıcı madenci katliamını belgelemiş. Daha fazlasını da yapmış; son 20-30 yıllık dönemde madenlerde yaşanan iş cinayetlerinin sisteme dair asıl (kök) nedenlerinin izini sürmüş.
Kimi yerde bir eğitmen tarzıyla (beni hiç rahatsız etmedi) ekrana yazılı olarak verilen bilgiler/tanımlamalar, nasıl bir sistemde emekçi olarak yer aldıklarını çok iyi kavramış madencilerin sözlerini tamamlıyor. Kimimizin siyaseten ağzından düşmeyen, ama çoğumuzun tam da ne olduğunu bilmediğimiz neoliberalizm, performans odaklı çalışma, özelleştirme, taşeronluk, rödovans gibi yeni kapitalizm uygulamalarının, madenci için nasıl da hayat memat meselesi olduklarını sade bir tarzda, öylece ortaya koyuveriyor.
İnanılmaz ama belgesel bir TRT yapımı! Gül Büyükbeşe ve ekip arkadaşları, kendi politik duruşlarından ödün vermeden çekebilmişler filmi. Elbette sadece iki kez gösterilmiş TRT ekranında. İkincisi Soma Katliamı'nın sabahında, TRT Genel Müdürü daha önce izlemediği için, hazret izlesin diye yayınlanmış. Ve haliyle bu TRT’deki son gösterim olmuş.
Yapı Sanatevi’nin düzenlediği Yapı Film Günleri// Güz Dönemi Belgesel Gösterimi çerçevesinde izledik belgeseli. Yapı Sanatevi ekibi, gösterime Somalı maden işçisi Ercan Çetinyılmaz’ı da davet etmiş. Sonrasında onunla da sohbet etme şansımız oldu. Ercan abinin söylediği, Soma'da Zonguldak'taki işletmeyi mumla aratacak koşullarda çalıştıkları, bunun temel nedeninin ise Kozlu'nun uzun yıllar kamu eliyle işletildiği için daha sağlam bir altyapıya sahip olduğu. Yani yine özelleştirme, yine neoliberal çalışma düzenlemeleri, sonuç daha fazla sömürü, daha fazla ölüm... Beterin de beteri…
Ercan abi her zaman hakkını arayan, sesini yükseltmekten çekinmeyen bir emekçi olmuş. Soma'daki katliamdan sonra ise madencilerin öz-örgütlenme (işçi komiteleri, konsey ve meclis) girişimlerinde aktif olarak çalışıyor. Bize farklı sendikalarla zorlayıcı deneyimlerini, işveren Soma A.Ş.’nin tekrar üretime geçebilmek ve katliamla ilgili hukuki sorumluluklarından kurtulabilmek için oynadıkları oyunları ve Somalı madencilerin kaderlerini kendi ellerine alma mücadelelerini anlattı. Yavaş da olsa öz-örgütlenmenin emekçiler için ne demek olduğunun Soma’da anlaşılmaya başlandığını; tüm engellemelere rağmen bu yolda yapmayı planladıklarını aktardı. Umut verdi, destek için söz aldı, Soma’ya selamlarımızı yüklendi; tekrar buluşmak üzere ayrıldık.
“İnci Dişli Kardeşim” belgeselini aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz. Bu link aynı zamanda Gül Büyükbeşe’nin diğer belgesel filmlerini de içeriyor. Ancak Gül’ün niyeti bu sitede kendi işlerinin bir arşivini yapmaktan daha fazlası. Amaç, www.incidislikardesim.org sitesinde Türkiye’de üretilmiş emek ve direniş filmlerini bir araya getiren bir veritabanı oluşturmak. Bunun için de her tür işbirliğine, desteğe açıklar.
Filmde emekli bir maden işçisi şöyle sesleniyor kameraya: “O sizin filme adını verdiğiniz inci dişli kardeşleriniz artık yok burada”. Doğru; ama örgütlenen işçiler, gerçekleri belgeleyen sanatçılar/haberciler, dayanışmayı büyütmek isteyen bizler varız. Yani umudumuz var, tekrar birlikte gülebilmek için.